Nhiệt độ màu và thang Kelvin
Cân bằng trắng (White Balance - WB) là yếu tố quyết định tông màu của bức ảnh. Nó được đo bằng thang Kelvin (K):
Bảng nhiệt độ màu tham khảo
| Nguồn sáng | Nhiệt độ (K) | Tông màu |
|---|---|---|
| Ánh nến | 1000-2000 | Cam đậm |
| Bóng đèn sợi đốt | 2500-3000 | Vàng cam |
| Bình minh/hoàng hôn | 3000-4000 | Vàng ấm |
| Ánh sáng ban ngày | 5000-5500 | Trung tính |
| Flash | 5500-6000 | Trung tính |
| Bóng râm | 6500-8000 | Xanh lạnh |
| Trời u ám | 7000-9000 | Xanh đậm |
WB tự động (AWB) vs WB tùy chỉnh
Ưu: Tiện lợi, hoạt động tốt trong điều kiện ánh sáng chuẩn
Nhược: Dễ bị nhầm trong ánh sáng hỗn hợp, thiếu nhất quán khi chụp liên tục
Ưu: Chính xác, nhất quán, kiểm soát sáng tạo
Nhược: Mất thời gian thiết lập, cần mang thẻ xám (grey card)
Cách set Custom WB:
1. Đặt thẻ xám trước máy, chụp 1 ảnh
2. Vào menu WB → Custom → chọn ảnh vừa chụp
3. Máy sẽ tính toán WB chuẩn dựa trên thẻ xám
Tạo mood bằng WB
WB không chỉ là kỹ thuật - nó là công cụ sáng tạo:
- WB ấm (3500-4500K): Tạo cảm giác hoài cổ, lãng mạn, ấm cúng - hợp với chân dung, cà phê, mùa thu
- WB lạnh (6500-8000K): Cảm giác lạnh lẽo, hiện đại, tương phản - hợp với kiến trúc, phong cảnh mùa đông
- WB trung tính (5000-5500K): Trung thực, tự nhiên - cho ảnh sản phẩm, tư liệu
Chỉnh WB trong Lightroom
Trong Lightroom, công cụ WB nằm ở Basic Panel với 3 cách điều chỉnh:
- Temperature (Temp): Trượt sang trái → lạnh, sang phải → ấm
- Tint: Trượt sang trái → xanh lá, sang phải → hồng tím (dùng để cân bằng đèn huỳnh quang)
- Eyeddropper (ống hút màu): Click vào vùng trung tính (xám/trắng) trong ảnh để tự động cân bằng
Mẹo: Khi chỉnh ảnh chân dung, hãy chú ý đến màu da. WB lý tưởng là khi da trông tự nhiên, không quá vàng cũng không quá xanh.
WB trong các tình huống đặc biệt
Ảnh RAW vs JPEG
- RAW: WB là metadata, không làm thay đổi dữ liệu gốc. Có thể thoải mái chỉnh lại trong hậu kỳ
- JPEG: WB đã được ghi vào ảnh. Chỉnh lại sẽ làm giảm chất lượng
Ánh sáng hỗn hợp
Trong điều kiện có nhiều nguồn sáng khác nhau, hãy chụp RAW và chỉnh WB trong Lightroom sau. Nếu buộc phải chụp JPEG, hãy chọn WB phù hợp với nguồn sáng chính.
Ví dụ: Phòng có đèn vàng + ánh sáng từ cửa sổ
→ Chọn WB phù hợp với nguồn chính (chủ thể nằm gần nguồn nào?)
→ Chụp RAW để sau xử lý dễ dàng hơn
Bài tập thực hành
- Chụp cùng một cảnh với 3 WB: 4000K, 5500K, 7500K - so sánh cảm xúc mỗi ảnh
- Chụp chân dung trong ánh sáng vàng, thử chỉnh Temp và Tint để da trông tự nhiên
- Dùng Eyedropper trong Lightroom để tìm vùng trung tính trong ảnh